Bookmark and Share

Stockholm SözleşmesiKalıcı Organik Kirleticilere ilişkin Stockholm Sözleşmesi 

Kalıcı Organik Kirleticiler (KOK’lar), ileri derecede dirençli olmaları nedeniyle çevreye bulaştığında ortamda uzun süre kalan, besin zincirinde aktarılarak biyolojik birikime uğrayan, bu yolla insan sağlığı ve çevre üzerinde zararlı etkilere yol açan kimyasal bileşiklerdir. Çevre ve insan sağlığının KOK’ların olumsuz etkilerinden korunması amacıyla 22 Mayıs 2001’de Stockholm Sözleşmesi kabul edilerek 17 Mayıs 2004’de yürürlüğe girmiştir. 

numune

Ülkemiz adına Çevre ve Orman Bakanlığı (şimdiki adıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı) aynı konferansta sözleşmeyi ulusal odak noktası olarak imzalamıştır. 2005 yılı kasım ayı itibariyle resmi olarak, taraf olma süreci başlatılmıştır.

Sözleşme KOK'ların üretimini ve kullanımını yasaklamayı ya da katı bir şekilde denetlemeyi ve atıkların bertarafını düzenlemeyi amaçlamaktadır. Bu, sözleşmeye taraf olan ülkelerin bu maddeleri üretmemesi, kullanmaması ve satmaması; aynı zamanda, mevcut stoklarını da mümkün olan en uygun yöntemlerle ve yeni kalıcı organik kirleticiler yaratmayacak şekilde yok etmeleri anlamına gelmektedir.  

Stockholm Sözleşmesi ile ilk etapta 12 kimyasal madde sözleşme kapsamındaki listelere dahil edilmiştir. Bu kimyasallar; Aldrin, Endrin, Dieldrin, Klordan, Heptaklor, Hekzaklorobenzen, Mireks, Toksafen, DDT, PCB’ler, Dioksin ve Furanlar. 

Sözleşmeye,  2010 yılında 9 adet ve 2011 yılında bir adet yeni kimyasal madde ilave edilmiştir. Bu kimyasallar aşağıdadır:  

  • Klordekon, Hekzabromobifenil (HBB), Pentaklorobenzen (PeCB), Lindan (HCH), Alfa Hekzaklorosiklohekzan (α-HCH), Beta Hekzaklorosiklohekzan (β-HCH), Tetrabromodifenileter ve Pentabromodifenileter, Hekzabromobifenileter ve Heptabromobifenileter, Perflorooktan sülfonik asit (PFOA) ve tuzları ve perflorooktan sülfonil florit (PFOS), Endosülfan.
  •  

    Kalıcı Organik Kirleticiler (POP=KOK) Nedir?

    Kalıcı organik kirleticiler (KOK’lar – İngilizce POPs – Persistent Organic Pollutants) Türkiye’nin de imzaladığı uluslararası bir anlaşma olan Stockholm Sözleşmesi kapsamında kısıtlama ya da yasaklamaya tabi olan kimyasal maddelerdir. Pestisitlerden, boyalara, mobilyalardan, halılara, elektronik ürünlerden plastiklere kadar geniş bir çerçevede kullanılmış ya da kullanılmakta, sanayi ve hastane atıklarında yer almaktadır.

    KOK’lar evimizde, iş yerimizde, soluduğumuz havada, içtiğimiz suda, yediğimiz yemekte bulunmakta ve çevre ve insan sağlığına sürekli birikip büyüyen önemli hasarlar vermektedir. Bazıları istenmeden üretilmektedir. Çoğu insan yapımı olup ortak özellikleri şöyle özetlenebilir;

    ·         Canlı organizmalar için toksiktir.

    ·         Canlıların yağ dokularında birikebilir.

    ·         Çok kalıcı özellikleriyle yüzyıllar boyunca bozunmadan kalabilirler.

    ·         Yarı uçucu özelliğinden dolayı atmosferde binlerce kilometre taşınarak küresel çevre sorunlarına yol açar.

     

Ayrıca POPs Review Komitesi tarafından üzerinde çalışılan ve gelecekte listeye girmesi muhtemel kimyasallar aşağıdadır: 

    • Kısa zincirli klorlu parafinler
    • Hekzabromosiklododekan
    • Klorlu  naftalinler
    • Hekzaklorobutadien
    • Pentaklorofenol

    Türkiye 12 Ocak 2010 tarihinden itibaren sözleşmeye resmen taraf olunmuş ve yükümlülüklerimiz resmen başlamıştır.  

    Stockholm Sözleşmesi kapsamında ülkemizin yükümlülükleri:

    1) 12+9+1 kimyasalın:

    • Üretiminin ve kullanımının yasaklanması,
    • Maddelerin Ticaretinin Rotterdam Sözleşmesi kapsamında gerçekleştirilmesi,
    • Emisyonlarının ölçülmesi, envanterlerinin hazırlanması,
    • En İyi Uygulanabilir Teknikler ve En İyi Çevresel Uygulamalar (BAT/BEP) ile emisyonlarının azaltılması,
    • Ulusal Uygulama Planı(UUP) hazırlanması, güncellenmesi ve uygulanması
    • Atıkların Basel Sözleşmesi kapsamında bertarafı,Dosyalar
    • Kirlenmiş alanların tespiti(mümkünse temizlenmesi)

    2) Yeni eklenen kimyasallara göre UUP’nin güncellenmesi,

    3) Uygulama Raporlarının Sekretarya’ya sunulması,

    4) Uygulamaya yönelik idari ve teknik tedbirlerin alınması

     

    Yapılan Çalışmalar:

     Ulusal Uygulama Planı (UUP) hazırlanmakta ve güncellenerek Sözleşme Sekretaryası’na  iletilmektedir.

    • 12 kalıcı organik kirletici kimyasaldan 9 pestisit ve 1 sanayi kimyasalının (PCB) kullanımı ülkemizde yasaklandı.
    • PCB’li atıkların envanter çalışması başlatıldı.


    Detaylı bilgi için:




    Yasal uyarı

    Bu sayfalarda yasal yükümlülüklerinin yerine getirilmesine rehberlik edecek yardımcı bilgiler yer almaktadır. Mevzuat konusunda tek güvenilir kaynak yasanın kendisi olup, bu sitedeki bilgiler yasal öneri niteliği taşımamaktadır. İMMİB, bu web sitesinin içeriğinden kaynaklanan herhangi bir yasal sorumluluğu kabul etmez.